خبرنامه

لطفا ایمیل خود را وارد کنید
 
   

راههای تقویت خلاقیت در کودکان

 
 

پرورش خلاقیت در کودکان
 همه والدین دوست دارند فرزندان خلاق و خوش فکری پرورش دهند.
پرورش خلاقیت کودکان در دنیای امروزی نقش مهمی در آینده آن ها خواهد داشت، انسان های خلاق راه حل های جدید برای مشکلاتشان پیدا می کنند به همین دلیل شاد تر هستند و در زندگی موفق ترند. اما سوال این است که چگونه خلاقیت را پرورش دهیم؟
خلاقیت نیز مانند هوش انواع مختلفی دارد و هر یک از روشهای پرورش خلاقیت کودکان به  تقویت یک یا چند بخش از خلاقیت کمک می کند.
خلاقیت در مجسمه سازی ، نقاشی و هنر های بصری به فرم و رنگ مربوط می شود در حالیکه ، خلاقیت در داستان نویسی به استفاده از کلمات و واژه ها بر می گردد. همچنین خلاقیت در مهندسی به استفاده های جدید از اشیای موجود و اختراعات نو مربوط می شود.
در این نوشته چند روش آسان از راه های پرورش خلاقیت در کودکان که برای کودکان در رده سنی مهد کودک، پیش دبستانی و دانش آموزان دوره ابتدایی مناسب است، آمده است:

1.بچه ها را از تلویزیون جدا کنید!
به جای نگاه کردن تلویزیون ، وقت کودک را با فعالیتهای مفرح دیگر پر کنید. تماشای زیاد تلویزیون، ازآن جا که فعالیتی است که کودک در آن منفعل است ، نقش منفی در پرورش خلاقیت کودکان وپیشرفت تحصیلی دانش آموزان دارد.
 
2.برای کودکان، اسباب بازی های ساده بخرید
اسباب بازی هر چه ساده تر باشد، کودک در استفاده از آن نقش بیشتری بازی می کند. برای درک این موضوع نوع بازی که یک بچه با لگو می کند را با بازی کردن با ماشین کنترلی مقایسه کنید.
در لگو بازی ، کودک ساعتها به ساختن چیزی نو مشغول می شود. به همین دلیل اسباب بازی های ساختنی مانند لگو، نقش مهمی در تقویت و پرورش خلاقیت کودکان در تمام رده های سنی از دو سالگی و دوره مهد کودک تا دوره دبستان و دانش آموزان دارد.
در حالیکه در بازی با ماشین کنترلی، کودک بیشتر تماشا گر است و کمتر نقش بازی می کند.
 
3.برای بچه ها کتاب بخوانید
برای بچه ها کتاب بخوانید و از آن ها بخواهید پایان دیگری برای داستان بگویند. یا مثلا به کودک  بگویید اگر به جای فلان نقش داستان بودی چه کار می کردی؟
بعد از او بخواهید که نقش مورد نظر را بازی کند.

4.از سر رفتن حوصله بچه ها استقبال کنید!
سعی نکنید تمام وقت بچه ها را با فعالیتهای از پیش تعیین شده و فوق برنامه پر کنید. اجازه بدهید بچه ها بیکار شوند و حوصله شان سر برود. این زمان بهترین موقع برای علاقه مند کردن بچه ها به کارهای هیجان انگیز هنری مانند کاردستی، نقاشی، سفال و خمیر بازی است.

5.به کودکان اجازه بدهید قدری کثیف کاری کنند!
نقش هنر در خلاقیت کودکان ، مهم است و فعالیتهای هنری برای کودکان نیازمند ریخت و پاش است.
هر چند نظم و نظافت مسئله مهمی است، لیکن تاکید بیش اندازه بر نظم و ترتیب به گونه ای که محدودیت های زیادی برای بچه ها ایجاد کند، یکی از عوامل از بین رفتن خلاقیت است.
در زمان و مکان معینی به کودک اجاز بدهید فعالیتهایی را که با کثیف کاری همراه هستند، انجام دهد و ازایجاد شرایط نظم آهنین در منزل و خانواده بپرهیزید.
به عنوان مثال  نقاشی با رنگ انگشتی در حمام، ، فعالیتی لذت بخش برای کودک خواهد بود که در عین حال به پرورش خلاقیت در نقاشی کودک کمک خواهد کرد. به همین ترتیب نقاشی با کف دست و کف پای کودک و یا استفاده از انواع مهر میوه و سبزی، در پرورش  و تقویت خلاقیت درنقاشی بچه ها مفید خواهد بود.
 
 
6.از نقش هنر در خلاقیت کودکان غافل نشوید
کارهای هنری بچه ها را از ساختن کارهای سفال گرفته تا نقاشی کودکان را تشویق کنید.  خمیر بازی و سفال گری برای کودکان مهد کودک و دبستانی، در پرورش قوه تخیل و خلاقیت آن ها نقش موثری دارد.
یکی از بهترین راه های پرورش کودکان خلاق در رده سنی مهد کودک، پیش دبستان و یا برای دانش آموزان ابتدایی و دبستانی درست کردن کاردستی است.
برای دیدن ده ها ایده جدید برای کاردستی کودکان رو ی لینک زیر کلیک نمایید:

7.آموزش کاردستی کودکان
 درست کردن کاردستی، ضمن تقویت مهارت دستان کودک، به  پرورش قوه تخیل و خلاقیت بچه ها کمک می کند. یکی از بهترین انواع کاردستی برای پرورش خلاقیت کودکان ، کاردستی با دور ریختنی هاست. در کاردستی با مواد دور ریز، کودک استفاده های نا معمول از اشیای دور و برش را یاد می گیرد.

8.انواع کاردستی با دور ریختنی ها را ببینید.
 می توان گفت ، با درست کردن کاردستی، شما مخترعان آینده را پرورش می دهید.
 
چند نکته برای افزایش خلاقيت كودكان:
1. هرگز کودک را تحقير نکنيم. کودکي که احساس حقارت کند هرگز دست به خلاقيّت نمي‌زند.  

2. محيطي مناسب براي انجام كارهاي خلاق آنها فراهم نماييد.

3. امكانات و وسايلي در اختيار آنها قرار دهيد تا به كمك آنها خلاقيت هاي خود را ابراز نمايند. به عنوان مثال وسايل موسيقي، نقاشي و طراحي و ...

4. كارهاي خلاق كودكان را تشويق كنيد و آنها را در معرض نمايش قرار داده و از ارزيابي بيش از حد آنان خودداري كنيد.

5. به عنوان بزرگسال، خود به انجام كارهاي خلاق بپردازید و اجازه دهيد كودكان شما شاهد كارهاي خلاق تان باشند.

6. به شيوه هاي آموزشي در خانواده خود توجه داشته باشيد.

7. براي كارهاي خلاق ديگران ارزش قائل شويد.

8. از تأكيد بر تصورات قالبي در خصوص جنسيت كودكان شديداً خودداري نماييد. ( به عنوان مثال دختر ماشين بازي نمي كند، پسر عروسك بازي نمي كند يا پسر گريه نمي كند.)

9. امكان شركت در فعاليت ها و كلاسهاي ويژه را براي آنان فراهم نماييد.

10. اگر مشكلات يا گرفتاريهاي در خانواده وجود دارد از آن مشكلات به شيوه مثبتي استفاده كنيد و با تشويق به كودك خود اجازه ابراز احساسات و اظهار نظر بدهيد.

11. توجه داشته باشييد كه استعداد فقط سهم كوچكي از خلاقيت است و تمرين و نظم بخشيدن به آن از اهميت بيشتري بر خوردار است.

12. اجازه بدهيد كودك خودش باشد حتي اگر رفتارهاي عجيب از او سر بزند و سعي كنيد در حضور جمع كودك خود را خلاق معرفي نكنيد؛ در غير اين صورت اطرافيان انتظارات بيش از حدي از كودك شما خواهند داشت.

13. با كودك خود شوخ طبع و مهربان باشيد
.
روند شکل گیری خلاقیت در کودکان

تا ۱۲ سالگی زمان شکل گیری و رشد خلاقیت در کودک است .

خلاقیت یک ویژگی هیجان انگیز است. افراد به رگه هایی از خلاقیت که در کارها و تصمیم گیری ها از خود نشان داده اند می بالند و آن را برای دیگران تعریف می کنند. به طور معمول نیز خلاقیت دیگران در هر حوزه ای مطلوب تلقی و نزد همگان با تحسین و استقبال مواجه می شود. همه می دانند زندگی امروزی ما به یمن خلاقیت هایی که در مسیر پیشرفت علم و تکنولوژی و ساخت وسایل رفاهی نوین به کار گرفته شده دلپذیر و راحت تر از گذشتگان است و این شرایط را مدیون ایده های خلاقانه مخترعان و پیگیری و ممارست دانشمندان هستیم.

خلاقیت برخلاف نبوغ یک ویژگی اکتسابی است و باز هم برخلاف نوابغ که گاه زندگی متلاطم و ناخوشایندی داشته اند افراد خلاق اغلب موفقند، به دلیل قدرت ابتکارشان در برابر مشکلات تسلیم نمی شوند و زندگی سالم تری دارند، از نظر مادی پیشرفت می کنند و در مجموع از زندگی دلخواه و رشک برانگیز برخوردارند. پس از اکتسابی بودن نکته مهم درباره خلاقیت شرایط و سن شکل گیری زمینه های آن در آدمی است. معروف است که کودکان و دانشمندان در یک ویژگی مشترکند: کنجکاوی و سوال کردن ناشی از آن.

یافتن والدینی که دلشان نخواهد فرزندی خلاق یا حتی نابغه داشته باشند دشوار است، اما والدینی که برای پرورش خلاقیت در ذهن و رفتار فرزندشان کاری بکنند و برنامه داشته باشند هم کمیابند. بنا به علم روان شناسی خلاقیت در کودکی شکل می گیرد و ابداعات و اختراعات در بزرگسالی. در حقیقت نتیجه بازگشت و انعکاس آمیخته با عقل و تدبر از روحیه کنجکاوی کودکانه است.نقش والدین در پرورش خلاقیت کودکان و زمینه سازی برای موفقیت های آینده فرزندان انکارناپذیر است و همواره بر آن تاکید می شود. در ادامه توصیه های روان شناسان برای ایجاد و تقویت خلاقیت در کودکان برای والدین را آورده ایم که بالطبع باید در حد امکان و مناسب با شرایط سنی فرزند به کار گرفته شود.

درباره توانایی کودک قضاوت نکنید
۳ تا ۱۲ سالگی زمان شکل گیری و رشد خلاقیت در کودک معرفی می شود، اما اگر فرزندی بزرگ تر دارید از خود سلب مسوولیت نکنید. درباره هیچ کودکی هم قضاوت نکنید. ممکن است والدین پیش خود فکر کنند از کودکشان نابغه و مخترع درنمی آید! و به حداقل ها دلخوش باشند. چنین طرز فکری با اکتسابی بودن خلاقیت در تضاد است. خلاقیت ها نیازمند تمرین در شیوه های آزادانه تفکر، آزمایش روش های مختلف حل مساله، ارائه ایده های نو، پیگیری آنها و... هستند و نکته اصلی، بیدار شدن روحیه خلاقیت در کودک است. هر فردی این استعداد را دارد که در حد خود خلاقیتش را پرورش دهد و در زندگی به کار گیرد. فراموش نکنیم مخترع بزرگی همچون ادیسون به دلیل پیگیری خستگی ناپذیر ایده هایش معروف شد و البته در کودکی هم با اخراج از مدرسه نزد مادرش تحصیل کرد و پایه ذهنی و روحی اختراعات خلاقانه و تاثیرگذار در وی شکل گرفت.

خلاقیت را با نبوغ اشتباه نگیرید
برخی افراد نابغه به دنیا می آیند یا آمده اند و تعدادشان هم کم است، اما افراد خلاق بسیار بیشترند. برخی خلاقیت ها نیز به دلیل تاثیرگذاری یا شگفت انگیزی به نبوغ تعبیر می شوند. با این حال قرار نیست والدین با پرورش خلاقیت های کودک از وی یک مخترع یا نابغه بسازند. کاربرد خلاقیت هموار کردن مسیر پیروزی و بهروزی در زندگی آینده وی است و این که فرزند توانایی مواجهه با مشکلات و تنگناها را بیابد. قرار است وی با قدرت خلاقیت و روحیه نواندیشی زندگی سالمی در پیش گیرد و به سعادت برسد. خلاقیت برای موفقیت است نه شگفتی آفرینی.

ارزش اسباب بازی ها را نادیده نگیرید
اهمیت اسباب بازی ها بویژه پیش از ۷ سالگی که کودک در محیط مدرسه با مناسبات رسمی و اجتماعی دنیای بیرون مواجه می شود در شکل دهی به شخصیت و روحیات وی بسیار بیشتر است. بسیاری از والدین بنا به عرف فرهنگی جامعه توپ و تفنگی را اسباب بازی اصلی پسربچه ها و عروسک را اسباب بازی دخترها می دانند و خرید برای کودک نیز بر همین اساس صورت می گیرد.

نکته: منع کودکان از پرداختن به بازی های مجازی توصیه ای معقول است، اما عملی نیست. بر این اساس تنها چاره کار کنترل نحوه و میزان بازی مجازی توسط کودک است

برخی پسر بچه ها کلکسیونی از اسلحه دارند و برخی دختربچه ها نیز جز عروسک با اسباب بازی دیگری سر و کار ندارند. تنوع اسباب بازی های کودک معمولا قربانی تک بعدی نگری والدین می شود و معلوم است در این میان از بازی های پرورش فکری و تقویت خلاقیت هم خبری نیست. البته طی سال های اخیر نهضتی برای اطلاع رسانی و گسترش ابتیاع اسباب بازی های فکری آغاز شده ولی حرکت لاک پشتی دارد و به کندی پیش می رود، به طوری که بنا به تجربه از سرعت رشد سنی نسل ها عقب می افتد.

اجازه بدهید کودک در جمع بازی کند
تمایل به انزوا در کودک هیچ وقت علامت خوبی نیست. با این حال برخی والدین کودکشان را به اشکال و دلایل مختلف از گروه همسالان دور نگه می دارند. برای مثال به خیال این که فرزندشان فحش یاد نگیرد نمی گذارند وی در کوچه یا پارکینگ منزل با سایر بچه ها بازی کند، در حالی که کودک باید بیاموزد که دشنام دادن عملی زشت است و این کار را نکند و تلاشی برای این که گوشش با دشنام ها آشنا نشود طرحی از پیش شکست خورده است. بازی در جمع، مهارت های ارتباطی کودک را تقویت می کند و او را با تضاد آرا، نقش مشاوره در انجام کارها و... آشنا می سازد. گاهی انجام بازی های فیزیکی ساده در میان گروه همسالان بیش از پرداختن به بازی های فکری انفرادی تفکر، ابتکار و خلاقیت کودک را بر می انگیزد. بنا به آموزه های مدیریت ژاپنی خلاقیت محصول کار گروهی است.

علاقه کودک به بازی های مجازی را کنترل کنید
منع کودکان از پرداختن به بازی های مجازی در کنسول های بازی و رایانه ها توصیه ای معقول است، اما عملی نیست. بر این اساس تنها چاره کار کنترل نحوه و میزان بازی مجازی توسط کودک است. ممکن است عده ای خلاقیت و تخیلی را که در ساخت و اجرای بازی های مجازی به کار رفته عاملی برای افزایش خلاقیت کودک بدانند در حالی که کاملا برعکس است و این نوع بازی ها در حقیقت خلاقیت کودک را کور می کنند. پرخاشگری، انزواطلبی، کاهش ارتباطات عاطفی و دوستی، تیک های عصبی، گرفتگی عضلانی، در خودماندگی ذهنی، سوءتغذیه، کم تحرکی و... تنها گوشه ای از مضرات پرداختن مداوم و طولانی مدت کودکان به بازی های مجازی هستند.

خلاقیت کودک را تحریک کنید
نشان دادن آثار هنری، تصاویر خلاقانه، سرگرمی های بصری و... به همراه تشویق و یاری کودک در انجام بازی های فکری و جالب، خلاقیت وی را تحریک می کند. هر کسی برای خلاق بودن لازم است که درک درستی از آن داشته باشد.
همان طور که نمی توان دانشمندی را یافت که درک درستی از علم حداقل در رشته تخصصی خودش نداشته باشد. عدم شناخت خلاقیت، مرز میان یک تصمیم نادرست و شاید ابلهانه با یک تصمیم خلاقانه را از بین می برد. قدم اول در شناخت خلاقیت نیز مشاهده و درک آن است.